_5169908

Ik lees mijn gedicht op het nog onaffe monument (de kroonlijst ontbreekt nog)

Het is net een detectivetitel: Aslander en de Urker schedels…
Het verhaal ligt een beetje anders.
Vanmorgen mocht ik – als ik het aan niemand zou vertellen – aanwezig zijn bij de plaatsing van het monument op het graf van de zogenaamde ‘Urker schedels’. In 2010 gaf het Universiteitsmuseum Utrecht zeven schedels terug die door een Hilversumse huisarts in 1877 van het Urker kerkhof waren geroofd. De wetenschapper zocht bewijsmateriaal voor het vermoeden dat Urkers een soort raszuivere ‘oernederlanders’ waren. De arts had in zijn eigen tas ‘oudgemaakte’ schedels bij zich, die hij op de begraafplaats bij het Kerkje aan de Zee snel wisselde voor ‘originele Urker schedels’, toen de beheerder even niet oplette. Hij speelde ze door aan een Utrechtse professor.
Mooi detail: de wisseltruc vond plaats in een gebouwtje dat destijds tegen de toren van het kerkje was aangebouwd. En dat is exact de plek waar de schedels in 2010 zijn herbegraven, en waar nu ook het monumentje staat.
Ik mocht in 2010 namens de Urkers een gedicht maken en voorlezen bij de officiële overdracht. ‘Uit aarde en uit water’ heet het. Ik heb geprobeerd bij de reden te komen waarom juist Urkers zo hechten aan een graf. Kijk maar naar het vissersmonument, dat je vanaf deze plek kunt zien liggen: te veel mensen zijn op zee gebleven, niet zelden zonder dat hun lichamen ooit teruggevonden zijn. Rouw zonder graf is veel zwaarder te dragen, omdat het letterlijk geen plek kan krijgen.
Daar komt bij dat deze zeven mensen op Urk gestorven zijn in de vaste verwachting op de Jongste Dag te zullen opstaan, bij het klinken van de laatste bazuin, en Christus tegemoet te gaan. Dat zíe je aan het monument. Voor het mooi zou het eigenlijk andersom geplaatst moeten zijn, met de tekst naar het publiek gericht. Maar alle graven zijn gericht op het Oosten, op de Olijfberg bij Jeruzalem, zodat de lichamen van de gestorvenen zo konden opstaan, Jezus tegemoet. Deze zeven anonieme schedels zijn herbegraven op een manier die recht doet aan de verwachting waarmee ze in de negentiende eeuw ter aarde zijn besteld.

Het is ronduit indrukwekkend om je eigen gedicht zo in graniet gehouwen te zien, zorgvuldig en met liefde gedaan door de firma Eijgelaar uit Kampen. Het is echt een plek geworden – het Kerkje aan de Zee was toch al een van de mooiste plekken van Urk – om even stil te staan. Bij wetenschap en ethiek, bij verleden en heden, bij dood en leven.

Het net voltooide monument

© 2012 Rien van den Berg